(Μαρτυρίες και αφηγήσεις από τη λαογραφική καταγραφή του Νίκου Φασατάκη)
Υπάρχουν μορφές που δεν γράφτηκαν ποτέ στα μεγάλα βιβλία της ιστορίας, αλλά κράτησαν όρθιους ολόκληρους τόπους.
Μία από αυτές είναι η μάνα των Μελάμπων.
Μέσα από τις λαογραφικές καταγραφές του Νίκου Φασατάκη αναδύεται μια γυναίκα σιωπηλή, σκληραγωγημένη από τη ζωή, αλλά γεμάτη δύναμη, αγάπη και αυταπάρνηση. Μια μάνα που πάλεψε με τη φτώχεια, τις κοινωνικές δυσκολίες και τις στερήσεις, κρατώντας ζωντανή όχι μόνο την οικογένεια, αλλά και την ίδια την ψυχή του τόπου.
Οι παλιές αφηγήσεις διασώζουν συγκλονιστικές εικόνες από τα δύσκολα χρόνια της ανέχειας.
Μια πολύτεκνη μάνα, χωρίς ούτε μια μπουκιά ψωμί να δώσει στα παιδιά της που έκλαιγαν από την πείνα, έβαλε μια πέτρινη πλάκα πάνω στη φωτιά και τους είπε:
«Θωρείτε τη μπλάκα; Επαδά θα σας ψήσω πίτα, μόνο κοιμηθείτε σάμε να ετοιμαστεί».
Τα εξαντλημένα παιδιά αποκοιμήθηκαν περιμένοντας την πίτα που δεν υπήρχε ποτέ.
Κι εκείνη έμεινε άγρυπνη δίπλα στη φωτιά, κρατώντας μέσα της τον πόνο και την αγωνία μιας μάνας που προτιμούσε να πονά η ίδια, αρκεί να γαληνεύουν τα παιδιά της.
Όμως η Μελαμπιανή μάνα δεν ήταν μόνο σύμβολο θυσίας.
Ήταν και σύμβολο αγάπης απέναντι σε μια κοινωνία πολλές φορές αυστηρή και σκληρή.
Οι παλιές ιστορίες μιλούν για γυναίκες που βρέθηκαν αντιμέτωπες με τον κοινωνικό αποκλεισμό και την κατακραυγή, αλλά δεν εγκατέλειψαν ποτέ τα παιδιά τους. Μάνες που εργάστηκαν, αγωνίστηκαν και στάθηκαν όρθιες, ακόμη κι όταν ολόκληρη η κοινωνία τις έκρινε. Γιατί πάνω από τη ντροπή και τον φόβο στεκόταν πάντα η μητρική αγάπη.
Γύρω από την «παραθιά», το παλιό τζάκι του σπιτιού, η μάνα και η γιαγιά έγιναν και οι πρώτες δασκάλες του τόπου.
Με παραμύθια, ιστορίες, τραγούδια και νανουρίσματα περνούσαν στα παιδιά αξίες, μνήμες και τρόπους ζωής.
Ακόμη και μέσα στη φτώχεια, η μάνα προσπαθούσε να χαρίσει στα παιδιά της λίγη τρυφερότητα και ελπίδα.
Δεν είναι τυχαίο ότι στη λαϊκή παράδοση των Μελάμπων η ευχή της μάνας θεωρούνταν το μεγαλύτερο φυλαχτό.
«Τση μάνας η γευκή μεγάλο φυλαχτό ’ναι», έλεγαν οι παλιοί.
Και μέσα σε λίγες μόνο λέξεις συμπυκνωνόταν ολόκληρη η πίστη ενός τόπου στη δύναμη της μητρικής αγάπης.
Οι τοπικές παροιμίες αποτυπώνουν μέχρι σήμερα αυτή τη βαθιά σχέση:
«Μη δίδ’ ο Θεός του κοπελιού, τα βάνει ο νους τση μάνας».
«Του παιδιού μου το παιδί, δυο φορές είναι παιδί μου».
«Κατά μάνα κατά κύρη».
Λόγια απλά, μα γεμάτα σοφία, που γεννήθηκαν μέσα από τη ζωή και τον καθημερινό αγώνα.
Η μάνα των Μελάμπων δεν άφησε πίσω της πλούτη και μεγάλες περιουσίες.
Άφησε όμως κάτι πολύ σημαντικότερο: ανθρώπους που έμαθαν να αντέχουν, να αγαπούν και να κρατούν ζωντανή τη μνήμη και την αξιοπρέπεια του τόπου τους.
Και ίσως αυτή να είναι, τελικά, η μεγαλύτερη κληρονομιά κάθε μάνας.
Χρόνια Πολλά σε όλες τις μανάδες του κόσμου !!
